اختيار با على ( ع ) بيعت كرده‌اند و همگى با ميل و رغبت خواسته‌اند كه او عهده‌دار امر امامت شود و مىگوييد در اين باره از او استدعا كرده‌اند و او خوددارى كرده و نپذيرفته است تا آنكه مسلمانان جمع شده‌اند و با اصرار و ميل خود مهاجران و انصار بيعت صورت گرفته است و حال آنكه اخبارى بر خلاف اين موضوع در دست است ، و گفته شده است كه امت مجبور شده‌اند و با زور و اكراه بيعت كرده‌اند ؛ از جمله واقدى « 1 » از قول هاشم بن عاصم از منذر بن جهم نقل مىكند كه مىگفته است ، از عبد اللّه بن ثعلبه پرسيدم : بيعت على ( ع ) چگونه بود ؟ گفت : بيعتى ديدم كه سردستهء آن اشتر نخعى بود و مىگفت هر كس بيعت نكند گردنش را خواهم زد و حكيم بن جبله و وابستگان آن دو بر اين كار گماشته شده بودند . چه تصور كرده‌اى ؟ بيعتى آميخته به سخت‌ترين اجبار بود ، و سپس افزود : ديدم مردم پراكنده مىشوند و آنان را در حالى كه نسبت به ايشان خشونت مىكردند و مىزدند ، مىآوردند ؛ برخى بيعت مىكردند و برخى مىگريختند . همچنين واقدى از قول سعيد بن مسيب « 2 » نقل مىكند كه مىگفته است ، سعد بن زيد بن نفيل را ديدم . پرسيدم : بيعت كردى ؟ گفت ، چه كنم كه اگر بيعت نمىكردم اشتر و وابستگانش مرا مىكشتند . واقدى همچنين مىگويد : مردم موضوع سخن طلحه و زبير را مىدانند كه مىگفته‌اند ما با زور و اكراه بيعت كرديم . و نيز از آن دو روايت شده است كه مىگفته‌اند ، دستهاى ما با على ( ع ) بيعت كرد ، ولى دلهاى ما با او بيعت نكرد و اين سخن از طلحه مشهور است كه مىگفته است : « مجبور بودم با على ( ع ) بيعت كنم و گرنه گردنم زده مىشد » . مخالفان ما مىگويند در صورتى كه بيعت با على با زور و اكراه مردم و مجبور ساختن آنان صورت گرفته باشد امامت او ثابت نمىشود و نظير اين اجبار و فشار در بيعت مردم با ابو بكر و عمر و عثمان نبوده است . در پاسخ كسى كه چنين اعتراض و سؤالى كند ، مىگوييم : نخست اينكه

--> ( 1 ) منظور محمد بن عمر واقدى ( در گذشتهء 207 ه ق ) مؤلف مغازى و كتابهاى بسيار ديگر از جمله كتاب الجمل است . براى اطلاع بيشتر از آثار او ، رجوع كنيد به نديم ، الفهرست ؛ ص 111 . م ( 2 ) سعيد بن مسيب ( 94 - 13 ه ق ) از تابعين است . براى اطلاع از شرح حال او رجوع كنيد به ابن سعد ، طبقات ؛ ج 5 ، ص 106 - 88 . م